Hadde ürünleri; sıcak veya soğuk şekillendirme ile belirli kesitlere getirilen lama, dolu demir, ray ve yapı profillerini kapsar. Ürün seçimi yalnız nominal ölçüyle değil; kalite, tolerans, yüzey, teorik ağırlık ve sertifika şartıyla yapılır.
Hadde Ürün Grupları
Doğru Ürün Nasıl Seçilir?
Teklifte kesit, ölçü, boy, kalite, tolerans, yüzey, adet veya tonaj, sertifika ve teslim yeri birlikte belirtilmelidir. Taşıyıcı kullanımda kesit seçimi proje hesabıyla doğrulanır.
Hangi Hadde Profili Nerede Kullanılır?
Hadde ürünlerinde seçim hatası en çok aynı yükseklikte farklı kesitlerin birbirinin yerine sanılmasıyla olur. NPI 200 ile HEB 200 aynı yüksekliktedir ama metre ağırlıkları iki katından fazla farklıdır ve taşıma kapasiteleri de öyle. Aşağıdaki karar tablosu hangi ailenin hangi işe uygun olduğunu gösterir.
| Kesit | Standart | Güçlü yönü | Tipik kullanım | Sayfa |
|---|---|---|---|---|
| NPI (I profil) | EN 10024 | Eğik flanş, klasik I kesit; dar ve ekonomik | Kiriş, lento, hafif-orta açıklık | NPI profil |
| IPE | EN 10034 | Paralel flanş — bulon ve plaka bağlantısı kolay | Çelik yapı kirişi, platform | IPE profil |
| NPU (U profil) | EN 10279 | Tek yönde açık kesit; kenara dayanır | Kalkan, çerçeve, kapı-pencere, bağlantı | NPU profil |
| HEA | EN 10034 | Geniş flanş, hafif kanat; eğilme + basınç | Kolon, geniş açıklıklı kiriş | HEA profil |
| HEB | EN 10034 | En yüksek kapasite; kalın flanş | Ağır kolon, vinç kirişi, endüstriyel yapı | HEB profil |
| Köşebent (L) | EN 10056 | Kafes ve bağlantı elemanı | Makas, kafes kiriş, dolgu | Köşebent |
| Lama / silme | EN 10058 | Dikdörtgen kesit; plaka ve bağlantı | Korkuluk, düğüm plakası, kelepçe | Lama demir |
| Kare / yuvarlak dolu | EN 10059 / 10060 | Dolu kesit; işlenebilir | Mil, ferforje, makine parçası | Kare demir |
| T demir | EN 10055 | Tek parçada gövde + başlık | Çerçeve, kapak, hafif taşıyıcı | T demir |
Metre Ağırlığı Karşılaştırması — Aynı Yükseklik, Farklı Kesit
| Yükseklik | NPI (I) | IPE | NPU (U) | HEA | HEB |
|---|---|---|---|---|---|
| 100 mm | 8,3 kg/m | 8,1 kg/m | 10,6 kg/m | 16,7 kg/m | 20,4 kg/m |
| 120 mm | 11,1 kg/m | 10,4 kg/m | 13,4 kg/m | 19,9 kg/m | 26,7 kg/m |
| 140 mm | 14,3 kg/m | 12,9 kg/m | 16,0 kg/m | 24,7 kg/m | 33,7 kg/m |
| 160 mm | 17,9 kg/m | 15,8 kg/m | 18,8 kg/m | 30,4 kg/m | 42,6 kg/m |
| 180 mm | 21,9 kg/m | 18,8 kg/m | 22,0 kg/m | 35,5 kg/m | 51,2 kg/m |
| 200 mm | 26,2 kg/m | 22,4 kg/m | 25,3 kg/m | 42,3 kg/m | 61,3 kg/m |
| 220 mm | 31,1 kg/m | 26,2 kg/m | 29,4 kg/m | 50,5 kg/m | 71,5 kg/m |
| 240 mm | 36,2 kg/m | 30,7 kg/m | 33,2 kg/m | 60,3 kg/m | 83,2 kg/m |
| 260 mm | 41,9 kg/m | — | 37,9 kg/m | 68,2 kg/m | 93,0 kg/m |
| 280 mm | 47,9 kg/m | — | 41,8 kg/m | 76,4 kg/m | 103,0 kg/m |
| 300 mm | 54,2 kg/m | 42,2 kg/m | 46,2 kg/m | 88,3 kg/m | 117,0 kg/m |
Tablodan okunacak iki şey var. Birincisi: HEB 200, NPI 200’ün 2,3 katı ağırlıktadır — kesit seçimi doğrudan tonaja, dolayısıyla maliyete yazılır. İkincisi: IPE, aynı yükseklikte NPI’den hafiftir ama paralel flanşı sayesinde bağlantı detayı daha basittir; bu yüzden proje tarafında NPI yerine IPE tercih edilir. Ölçüye göre güncel fiyatı görmek için ilgili ürün sayfasındaki tabloları kullanın.
Teorik Ağırlık ile Tartılan Ağırlık Neden Tutmaz?
Hadde ürünlerinde fatura tartılan ağırlık üzerinden kesilir, metraj ise cetveldeki teorik ağırlıkla yapılır. İkisi arasında fark normaldir:
- Hadde toleransı: EN 10024/10034/10279 kesit toleransı metre ağırlığında genellikle ±%4 civarı sapma bırakır. Lama ve dolu kesitlerde (EN 10058) bu ±%4’e kadar çıkar.
- Yoğunluk kabulü: cetveller 7,85 kg/dm³ üzerinden hesaplanır; gerçek değer alaşıma göre binde birkaç oynar.
- Köşe yuvarlatmaları: köşebent ve lama gibi kesitlerde basit dikdörtgen formülü köşe radyusunu saymadığı için teorik değer gerçeğin üstünde çıkar; köşebentte bu fark %8–9’a ulaşabilir.
- Yüzey: pas, kalıntı ve yağ tartıya girer.
Pratik sonuç: teklif ve sipariş aynı temele oturmalı. “Teorik ağırlık üzerinden” mi “tartılı” mı faturalanacağı sipariş şartına yazılmazsa, %4’lük fark tonajda anlaşmazlık çıkarır. Hesap için profil ağırlık hesaplama ve genel ağırlık hesaplama araçlarını kullanabilirsiniz.
Boy, Bağ ve Sipariş Birimi
- Standart boy yapı profillerinde 6 ve 12 metredir; 12 m boy nakliyede araç seçimini değiştirir.
- Bağ adedi kesite göre değişir ve küçük kesitlerde sipariş genellikle bağ üzerinden verilir. Adet karşılıkları için 1 bağ demir profil kaç adettir sayfasına bakabilirsiniz.
- Kalite: yapı profillerinde standart S235JR; talebe göre S355JR temin edilir. S355 farkı ve nerede gerektiği için ST 52 kesitler sayfasına bakın.
- Boy kesim ayrıca fiyatlandırılır; ücretsiz değildir.
- Sertifika: taşıyıcı işlerde EN 10204 3.1 belgesi sipariş şartına yazılmalıdır — sonradan talep edilen belge her zaman temin edilemez.
Yüzey ve Korozyon
Hadde ürünleri ham (siyah) yüzeyle teslim edilir; üzerinde hadde tufalı ve yüzeysel pas bulunur. Boya öncesi bu tabaka kumlama veya raspa ile alınmalıdır, aksi hâlde boya tutunmaz. Dış ortam ve nemli hacimlerde sıcak daldırma galvaniz uygulanır; galvaniz sonrası kaynak yapılacaksa kaplama kaynak bölgesinden taşlanarak alınır ve işlem sonunda çinko onarım boyasıyla kapatılır. Kaplamasız bırakılan kesitlerde en kritik bölge su biriken yatay yüzeyler ve kapalı profillerin iç yüzeyidir.
Kalite yükseltmesi gereken kesitler için ST 52 köşebent, demiryolu ve vinç rayı kesitleri için tren rayı profili ağırlıkları sayfalarına bakabilirsiniz.