AH36, DH36 ve EH36, klas kuruluşlarının (Lloyd’s, DNV, ABS, BV, Türk Loydu) IACS UR W11 kuralına göre tanımladığı yüksek dayanımlı gemi inşa çelikleridir; üçünün de akma dayanımı ≥ 355 MPa, çekme 490–630 MPa’dır. Harf, Charpy V darbe deneyinin sıcaklığını gösterir: A = 0 °C, D = −20 °C, E = −40 °C (34 J boyuna / 24 J enine). Yani mekanik dayanım aynıdır; fark soğuk ortamda gevrek kırılma güvencesidir. Fiyat, S235JR siyah sac listesinin AH36 için %8–12, DH36 için %10–15, EH36 için %15–20 üzerindedir (klas sertifikalı). Güncel referans: S235JR siyah sac 8 mm 34,94 TL/kg, 12 mm 35,44 TL/kg, 20 mm 38,39 TL/kg (KDV hariç). Tablolar güncel liste fiyatlarıyla otomatik yenilenir.
AH36 – DH36 – EH36 Karşılaştırma Tablosu
| Özellik | AH36 | DH36 | EH36 |
|---|---|---|---|
| Akma ReH | ≥ 355 MPa | ||
| Çekme Rm | 490 – 630 MPa | ||
| Uzama A5 | ≥ %21 | ||
| Darbe sıcaklığı (Charpy V) | 0 °C | −20 °C | −40 °C |
| Darbe enerjisi (≤ 50 mm) | 34 J boyuna / 24 J enine | ||
| C maks. | 0,18 | 0,18 | 0,18 |
| Mn | 0,90 – 1,60 | 0,90 – 1,60 | 0,90 – 1,60 |
| Si | ≤ 0,50 | ≤ 0,50 | ≤ 0,50 |
| P / S maks. | 0,035 / 0,035 (uygulamada ≤ 0,020 / 0,010) | ||
| Al (asitte çözünür) min. | 0,015 | 0,015 | 0,015 |
| Nb / V / Ti (tane inceltme) | 0,02–0,05 / 0,05–0,10 / ≤ 0,02 | Aynı | Aynı |
| Teslim durumu | AR / N / TM (kalınlığa göre) | N / TM / CR (≥ 12,5 mm) | N / TM (tüm kalınlık) |
| CEV maks. (tipik) | 0,38 – 0,40 | ||
| Fiyat (S235 = 100) | 108 – 112 | 110 – 115 | 115 – 120 |
Ağırlık hesabı üçünde de 7,85 kg/dm³ ile aynıdır: sac ağırlık hesaplama. Kalite sayfaları: AH36 gemi sacı, DH36 gemi sacı, normal dayanımlı Grade A gemi sacı.
Hangi Gemi Sacı Nerede Kullanılır?
| Bölge / gemi | Kalite | Gerekçe (IACS W11 / klas kuralı) |
|---|---|---|
| Yat, römorkör, ılıman sularda ticari gemi — bordalar, perdeler, iç yapı | AH36 | 0 °C tokluk yeterli; en ekonomik yüksek dayanımlı |
| Güverte kuşağı, şiyer sırası, boyuna mukavemet elemanları (L > 90 m) | DH36 | Klas kuralı gerilme yoğun bölgelerde D sınıfı ister |
| Ambar ağzı köşeleri, güverte-borda birleşimi, kalın kesitler (> 30–50 mm) | EH36 | Yüksek gerilme + kalın kesit → −40 °C tokluk |
| Buz sınıflı gemi (Ice Class), Arktik / kutup servisi, LNG tankeri yapısal kısımlar | EH36 / FH36 | Düşük servis sıcaklığı; FH36 −60 °C |
| Açık deniz platformu, rüzgâr türbini jaket | DH36 / EH36 (Z35) | Yorulma + lamelli yırtılma direnci (Z kalite) |
AH36 ile S355J2 / P355 Farkı
AH36/DH36/EH36 mekanik olarak S355J2’ye çok yakındır (akma 355, çekme 490–630 MPa); farklar: (1) klas kuruluşu gözetiminde üretim ve damgalama (LR, DNV, ABS…), (2) tane inceltici Nb/V/Al zorunluluğu, (3) darbe enerjisinin enine yönde de garanti edilmesi, (4) her plakanın döküm bazında sertifikalanması. Gemi inşaat ve denizcilik projelerinde klas onaylı sac zorunludur; kara yapılarında S355J2 aynı işi görür ve %5–8 ucuzdur — bkz. ST 52 (S355) sac.
Kaynak ve İşleme
- CEV ≈ 0,38–0,40: 25 mm’ye kadar ön tavsız; 25–50 mm 50–100 °C ön tav.
- Elektrot: E7018-1 / E7016; FCAW E71T-1; SAW F7A4-EM12K (klas onaylı sarf malzeme şart).
- Kaynakçı ve prosedür klas onaylı (WPS/PQR); kaynak sonrası ısıl işlem genelde gerekmez.
- Kesim: plazma ve oksijen; TM (termomekanik) levhalar 550 °C üzerinde sıcak şekillendirilmez.
- Kumlama Sa 2½ + shop primer (15–20 µm) standart teslim.
Fiyatı Etkileyen Faktörler
- Sınıf: AH < DH < EH < FH; her sınıf bir üst tokluk testi ve teslim şartı ekler.
- Klas sertifikası: LR / DNV / ABS / BV / TL damgası — sertifika tipi (3.2) fiyata dahildir; klas değişikliği için yeniden test ek ücretli.
- Kalınlık: 5–40 mm stok; 50 mm üstü ve TM teslim +%5–10.
- Z kalite: Z25 / Z35 lamelli yırtılma testi +%5–8.
- Menşe: Erdemir (TL/LR/BV/DNV/ABS onaylı) yerli ile ithal arasında %5–15.
- Miktar: Gemi projesi bazlı döküm alımı en ekonomik; tek plaka satışta %5–10 marj.
AH36, DH36, EH36 Hakkında Sık Sorulan Sorular
AH36 ile DH36 farkı nedir?
Dayanım aynı (355 MPa akma); AH36 darbe deneyini 0 °C’de, DH36 −20 °C’de geçer. DH36 daha temiz ve ince taneli üretilir, gerilme yoğun bölgeler ve soğuk sularda istenir; fiyat farkı %2–4.
EH36 nerede zorunlu?
Klas kurallarına göre boyuna mukavemet elemanlarının kalın kesitlerinde (genelde > 30–50 mm), ambar ağzı köşe plakalarında, buz sınıflı gemilerde ve −40 °C’ye kadar servis sıcaklığında.
AH36 gemi sacı fiyatı ne kadar?
S235JR siyah sac 12 mm 35,44 TL/kg referansına AH36 için %8–12, DH36 için %10–15, EH36 için %15–20 eklenir (KDV hariç, klas sertifikalı, shop primerli).
AH36 hangi standart?
IACS UR W11 ve klas kuruluşu kuralları (LR Rules, DNV-OS-B101, ABS Rules); ASTM A131 Gr AH36 / DH36 / EH36 aynı malzemedir. EN’de en yakın S355J2 (+N) / S355NL.
Grade A ile AH36 farkı nedir?
Grade A normal dayanımlı gemi sacıdır (akma 235 MPa, çekme 400–520); AH36 yüksek dayanımlı (355 MPa). AH36 %51 fazla yük taşır, daha ince plaka ve daha hafif tekne sağlar; kg fiyatı %5–8 yüksektir.
Gemi sacı kara yapısında kullanılabilir mi?
Evet, S355J2 yerine kullanılabilir (klas sertifikası kara projesinde gerekmez); ancak fiyatı yüksektir ve tedarik gemi projelerine ayrılır. Tersi — kara çeliğinin gemide kullanımı — klas onayı olmadan mümkün değildir.
Üç Kalitenin Ortak ve Farklı Yanları
AH36, DH36 ve EH36 aynı mukavemet sınıfındadır: üçünün de akma dayanımı en az 355 MPa, çekme dayanımı 490 – 630 MPa’dır. Tek fark, Charpy V çentik deneyinin hangi sıcaklıkta yapıldığıdır. Yani seçim dayanıma göre değil, servis sıcaklığına göre yapılır.
| Kalite | Akma | Çekme | Darbe sıcaklığı | Enerji (boyuna) | Tipik sefer bölgesi |
|---|---|---|---|---|---|
| AH36 | 355 MPa | 490 – 630 MPa | 0 °C | 34 J | Akdeniz, ılıman sular |
| DH36 | 355 MPa | 490 – 630 MPa | −20 °C | 34 J | Kuzey Avrupa, Karadeniz kışı |
| EH36 | 355 MPa | 490 – 630 MPa | −40 °C | 34 J | Kutup altı, buz kuşağı |
| FH36 | 355 MPa | 490 – 630 MPa | −60 °C | 41 J | Kutup seferi, buzkıran |
Enine (transverse) numunede istenen enerji, boyuna numunenin yaklaşık üçte ikisidir; sertifikada hangi yönde test edildiği belirtilir.
Neden Soğukta Gevrekleşir?
Ferritik çelikler belirli bir sıcaklığın altında sünek davranıştan gevrek davranışa geçer; bu eşiğe geçiş sıcaklığı denir. Geçişin üstünde malzeme enerji yutarak eğilir, altında ise uyarı vermeden kırılır. Darbe sınıfı, bu geçişin belirtilen sıcaklığın altında kaldığını garanti eder.
Geçiş sıcaklığını düşüren başlıca etkenler: tane inceltme (Nb, V, Al), düşük fosfor ve kükürt, normalize veya termomekanik haddeleme. DH ve EH kaliteler bu yüzden daha temiz analizle ve kontrollü haddelemeyle üretilir.
Kimyasal Bileşim Farkı
| Kalite | C max | Mn | Si max | P max | S max | Al min | Üretim |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| AH36 | %0,18 | %0,90 – 1,60 | %0,50 | %0,035 | %0,035 | %0,015 | Haddelenmiş veya normalize |
| DH36 | %0,18 | %0,90 – 1,60 | %0,50 | %0,035 | %0,035 | %0,015 | Normalize veya TMCP |
| EH36 | %0,18 | %0,90 – 1,60 | %0,50 | %0,035 | %0,035 | %0,015 | Normalize veya TMCP zorunlu |
| FH36 | %0,16 | %0,90 – 1,60 | %0,50 | %0,025 | %0,025 | %0,015 | TMCP, sıkı kontrol |
Analiz sınırları büyük ölçüde aynıdır; farkı yaratan üretim yöntemi ve ısıl işlemdir. Bu yüzden yalnızca kimyasal analize bakarak AH36 ile EH36 ayırt edilemez — sertifikadaki darbe deneyi sonucuna bakılmalıdır.
Seçimde Belirleyici Olan Nedir?
| Etken | Etkisi |
|---|---|
| Sefer bölgesinin en düşük su/hava sıcaklığı | Ana belirleyici; darbe sınıfı buna göre seçilir |
| Levha kalınlığı | Kalınlık arttıkça gevrek kırılma riski artar; bir üst sınıf seçilir |
| Gerilme yığılması | Ambar ağzı köşesi, kesit değişimi gibi yerlerde üst sınıf |
| Yapının kritikliği | Ana taşıyıcı elemanlarda üst sınıf |
| Klas kuruluşu kuralı | Bölge ve eleman bazında asgari sınıfı zorunlu kılar |
| Maliyet | AH → DH → EH sırasıyla artar; gereksiz üst sınıf israftır |
Fiyat ve Tedarik
Üç kalite arasındaki fiyat farkı mukavemetten değil, üretim kontrolünden ve test yükünden gelir. AH36 en yaygın stok kalitesidir ve en hızlı bulunur; EH36 çoğu zaman siparişe üretilir ve tedarik süresi uzar. Gemi sacı kalitelerinin tamamı için gemi sacı kaliteleri sayfasına bakın.
Ağırlık ve Plaka Tablosu
Üç kalitenin de yoğunluğu 7,85 g/cm³’tür; darbe sınıfı ağırlığı değiştirmez. Gemi inşasında kullanılan büyük levha ölçüleri için:
| Kalınlık | kg/m² | 2000 × 6000 mm | 2500 × 12000 mm | 1 ton kaç m² |
|---|---|---|---|---|
| 5 mm | 39,3 | 471 kg | 1.178 kg | 25,5 m² |
| 6 mm | 47,1 | 565 kg | 1.413 kg | 21,2 m² |
| 7 mm | 55,0 | 659 kg | 1.649 kg | 18,2 m² |
| 8 mm | 62,8 | 754 kg | 1.884 kg | 15,9 m² |
| 9 mm | 70,7 | 848 kg | 2.120 kg | 14,2 m² |
| 10 mm | 78,5 | 942 kg | 2.355 kg | 12,7 m² |
| 12 mm | 94,2 | 1.130 kg | 2.826 kg | 10,6 m² |
| 14 mm | 109,9 | 1.319 kg | 3.297 kg | 9,1 m² |
| 15 mm | 117,8 | 1.413 kg | 3.533 kg | 8,5 m² |
| 16 mm | 125,6 | 1.507 kg | 3.768 kg | 8,0 m² |
| 18 mm | 141,3 | 1.696 kg | 4.239 kg | 7,1 m² |
| 20 mm | 157,0 | 1.884 kg | 4.710 kg | 6,4 m² |
| 22 mm | 172,7 | 2.072 kg | 5.181 kg | 5,8 m² |
| 25 mm | 196,3 | 2.355 kg | 5.888 kg | 5,1 m² |
| 28 mm | 219,8 | 2.638 kg | 6.594 kg | 4,5 m² |
| 30 mm | 235,5 | 2.826 kg | 7.065 kg | 4,2 m² |
| 35 mm | 274,8 | 3.297 kg | 8.243 kg | 3,6 m² |
| 40 mm | 314,0 | 3.768 kg | 9.420 kg | 3,2 m² |
| 45 mm | 353,3 | 4.239 kg | 10.598 kg | 2,8 m² |
| 50 mm | 392,5 | 4.710 kg | 11.775 kg | 2,5 m² |
Yapı Çeliği Karşılıkları
| Gemi sacı | Yaklaşık yapı çeliği karşılığı | Darbe eşleşmesi |
|---|---|---|
| AH36 | S355JR / S355J0 | AH36 0 °C · S355J0 0 °C |
| DH36 | S355J2 | İkisi de −20 °C |
| EH36 | S355NL / S355ML | İkisi de −40 °C |
| AH32 | S315 sınıfı | 0 °C |
| A / B / D / E | S235 sınıfı | Sırasıyla +20 / 0 / −20 / −40 °C |
Karşılıklar yaklaşıktır. Gemi sacı klas gözetiminde üretilir ve ek muayene şartları taşır; klaslı bir imalatta yapı çeliği bu tablodan yola çıkılarak kullanılamaz.
Sık Sorulan Sorular
AH36 yerine DH36 kullanılabilir mi?
Evet, DH36 daha üst sınıftır ve AH36’nın tüm şartlarını karşılar. Tersi geçerli değildir.
Fark analizden anlaşılır mı?
Hayır. Kimyasal sınırlar büyük ölçüde aynıdır; farkı üretim yöntemi ve darbe deneyi sonucu belirler. Sertifikadaki Charpy satırına bakılmalıdır.
36 sayısı ne anlama geliyor?
Akma dayanımı sınıfını gösterir: 36 serisi en az 355 MPa akma dayanımı demektir. 32 serisi 315, 40 serisi 390 MPa’dır.
TMCP nedir?
Termomekanik kontrollü haddeleme. Hadde sıcaklığı ve soğuma hızı kontrol edilerek tane inceltilir; böylece düşük karbonla yüksek dayanım ve iyi tokluk elde edilir. EH ve FH kalitelerde yaygındır.
Hangisi daha pahalı?
AH36 en ekonomik ve en yaygın stok kalitesidir; DH36 ve EH36 sırasıyla artar. Fark mukavemetten değil, üretim kontrolü ve test yükünden gelir.
Kaynak yöntemi değişir mi?
Temel yöntem aynıdır ama EH kalitelerde ısı girdisi daha sıkı kontrol edilir; aşırı ısı girdisi tane kabalaştırarak düşük sıcaklık tokluğunu bozar.
Fiyat notu: Tablolardaki değerler Ekim 2026 liste fiyatlarıdır; kur hareketleri ve üretici zamları listeye henüz yansımamış olabilir. Fiyatlar bilgi amaçlıdır, bağlayıcı teklif değildir; sipariş öncesi güncel fiyat teyidi alınız. Boy kesim, dilme ve ölçüye kesim hizmetleri miktar ve ölçüye göre ayrıca fiyatlandırılır. Tüm ürün gruplarının USD/ton özeti için güncel çelik fiyatları sayfasına bakın.
İlgili Sayfalar