Tren Rayı Profili Ağırlıkları | 49E1, 54E1, 60E1 Ray Tablosu

Demiryolu Tren Ray Profilleri Ağırlıkları

Demiryolu rayları metre başına kilogram değerine göre adlandırılır: 60E1 rayı yaklaşık 60 kg/m, 49E1 yaklaşık 49 kg/m gelir. Aşağıdaki tablo yaygın Vignole (mantar) ray tiplerinin metre ağırlıklarını verir.

Ray Tipi	kg/mt
· 33 E1	33,47
· 46 E2	46,27
· 49 E1	49,39
· UIC49	49,43
· 50 E4	50,17
· UIC 50	50,46
· R50 ,P50	51,8
· 54 E4	54,31
· UIC54	54,43
· 54 E1	54,77
· 60 E2	60,03
· 60 E1	60,21
· UIC 60	60,34
· 59 R2	58,2

Ray Metrajı ve Tonaj Hesabı

Ray siparişi metre üzerinden verilir, sevkiyat ve fatura tonaj üzerinden yapılır. Aşağıdaki tablo yukarıdaki ağırlıklardan türetilmiştir: bir ton rayın kaç metre geldiği, standart boyların ağırlığı ve bir kilometre hat için gereken tonaj. Bir kilometre hatta iki şerit ray döşendiği için 2.000 metre ray hesaplanır.

Ray tipi	kg/m	1 ton kaç metre	12 m boy	18 m boy	25 m boy	1 km çift şerit 2 × 1.000 m
33 E1	33,47	29,9 m	402 kg	602 kg	837 kg	66,9 ton
46 E2	46,27	21,6 m	555 kg	833 kg	1.157 kg	92,5 ton
49 E1	49,39	20,2 m	593 kg	889 kg	1.235 kg	98,8 ton
UIC49	49,43	20,2 m	593 kg	890 kg	1.236 kg	98,9 ton
50 E4	50,17	19,9 m	602 kg	903 kg	1.254 kg	100,3 ton
UIC 50	50,46	19,8 m	606 kg	908 kg	1.262 kg	100,9 ton
R50 ,P50	51,80	19,3 m	622 kg	932 kg	1.295 kg	103,6 ton
54 E4	54,31	18,4 m	652 kg	978 kg	1.358 kg	108,6 ton
UIC54	54,43	18,4 m	653 kg	980 kg	1.361 kg	108,9 ton
54 E1	54,77	18,3 m	657 kg	986 kg	1.369 kg	109,5 ton
60 E2	60,03	16,7 m	720 kg	1.081 kg	1.501 kg	120,1 ton
60 E1	60,21	16,6 m	723 kg	1.084 kg	1.505 kg	120,4 ton
UIC 60	60,34	16,6 m	724 kg	1.086 kg	1.509 kg	120,7 ton
59 R2	58,20	17,2 m	698 kg	1.048 kg	1.455 kg	116,4 ton

Bu değerler yalnızca rayı kapsar; travers, bağlantı takımı ve balast dahil değildir.

Ray Adlandırması Ne Anlama Gelir?

EN 13674-1 sisteminde ad üç parçadan oluşur. 60E1 örneğinde: 60 yaklaşık metre ağırlığı (kg/m), E Avrupa profili (European), 1 ise aynı ağırlıktaki profil ailesinin sıra numarasıdır. Eski UIC adlandırması hâlâ yaygındır: UIC60 ile 60E1 pratikte aynı raydır, UIC54 ile 54E1 arasında ise küçük kesit farkları vardır — tablodaki 54,43 ve 54,77 kg/m değerleri bunu gösterir.

Rus ve BDT kaynaklı hatlarda R50 ve P50 adlandırması kullanılır; bunlar GOST standardına göre üretilir ve Avrupa profilleriyle birebir değiştirilemez.

Rayın Bölümleri

Baş (mantar): Tekerleğin bastığı üst bölüm. Aşınma burada olur; sertleştirme işlemi bu bölgeye uygulanır.
Gövde: Başı tabana bağlayan ince dikey bölüm. Cebire bulonları buradan geçer.
Taban: Traverse oturan geniş alt bölüm. Yükü traverse ve balasta dağıtır.

Ağırlığın yaklaşık üçte biri başta, üçte biri gövdede, üçte biri tabandadır. Ray aşındıkça yalnızca baş bölümü kaybolur; bu yüzden aşınmış ray ağırlığı nominal değerin altına düşer.

Ray Çeliği Kaliteleri

Ray çeliği ötektoide yakın, yüksek karbonlu perlitik bir çeliktir. Kalite seçimi hattın yük ve kurp durumuna göre yapılır; sertlik arttıkça aşınma direnci artar ama kaynaklanabilirlik zorlaşır.

Kalite	Sertlik (HB)	Karakteri	Nerede kullanılır
R200	200 – 240	En yumuşak, kolay işlenir	Düşük trafikli hat, manevra sahası, sanayi yolu
R220	220 – 260	Orta sertlik	İkincil hatlar
R260	260 – 300	Standart kalite — en yaygın	Ana hat, genel amaçlı
R260Mn	260 – 300	Manganlı, daha iyi kaynaklanabilirlik	Kaynaklı uzun ray hatları
R320Cr	320 – 360	Kromlu, aşınmaya dirençli	Kurp (viraj), makas bölgeleri
R350HT	350 – 390	Isıl işlemli, yüksek aşınma direnci	Dar kurplar, ağır tonajlı maden ve yük hatları

Hangi Hatta Hangi Ray Kullanılır?

Kullanım	Tipik ray	Neden
Yüksek hızlı tren hattı	60E1 (UIC60)	En yüksek kesit atalet momenti; hız ve eksen yükünü birlikte taşır
Ana hat, konvansiyonel	54E1 / UIC54	Taşıma kapasitesi ile maliyet arasında dengeli seçim
İkincil hat, iltisak hattı	49E1 / S49	Düşük eksen yükü, daha ekonomik
Manevra sahası, fabrika içi	33E1 / S33	Düşük hız ve yük; döşeme maliyeti düşük
Tramvay, hemzemin geçiş	Oluklu ray (59R2, 60R2)	Tekerlek bileziğine oluk gerekir; asfalta gömülür
Vinç yolu	DIN 536 A serisi (A45 – A120)	Geniş ve sert baş; tekerlek teması noktasaldır

Standart Ray Boyları

Fabrika çıkışı standart boylar genellikle 12, 18 ve 25 metredir; yüksek hızlı hatlar için 36 ve 60 metrelik boylar da üretilir. Modern hatlarda bu boylar alın kaynağıyla birleştirilerek uzun kaynaklı ray elde edilir — kilometrelerce süren, derzsiz tek parça hat. Derzin kaldırılması hem gürültüyü hem bakım maliyetini belirgin şekilde düşürür.

Taşıma kısıtı nedeniyle uzun boylar özel vagon gerektirir; karayoluyla genellikle 12 ve 18 metre sevk edilir.

Ray Birleştirme Yöntemleri

Cebireli (bulonlu) derz: İki ray ucu yan plakalarla bulonlanır. Isıl genleşme için boşluk bırakılır. Basit ve sökülebilir, ama gürültülü ve bakım isteyen yöntemdir.
Alın (flaş) kaynağı: Fabrikada veya seyyar makineyle, elektrik direnciyle. En temiz ve en dayanıklı birleşim.
Alüminotermit kaynak: Sahada, alüminyum-demir oksit reaksiyonuyla dökülerek. Onarım ve saha ekleri için kullanılır.

Vinç Rayı ile Demiryolu Rayı Farkı

Vinç rayı (DIN 536, A45 – A150) demiryolu rayına benzer ama başı çok daha geniş ve düz, gövdesi kalındır. Vinç tekerleği aynı noktada sürekli gidip geldiği için temas basıncı yüksektir; geniş baş bu basıncı dağıtır. Demiryolu rayı ise yuvarlak başlıdır ve tekerlek konisiyle birlikte kendiliğinden merkezlenmeyi sağlar. İkisi birbirinin yerine kullanılmaz.

Ray Ağırlığı Neden Önemli?

Metre ağırlığı doğrudan taşıma kapasitesini gösterir. Daha ağır ray daha yüksek kesit atalet momentine sahiptir; aynı travers aralığında daha az eğilir, daha yüksek eksen yükü ve hız taşır. Bunun karşılığı malzeme maliyeti ve döşeme zorluğudur. 33E1’den 60E1’e geçiş metre ağırlığını yaklaşık %79 artırır — tablodaki 33,47 ve 60,03 kg/m değerlerinden hesaplanabilir.

Travers Aralığı ve Kilometre Başına Travers Sayısı

Ray tek başına yük taşımaz; yükü traverse, travers de balasta aktarır. Travers aralığı daraldıkça rayın iki mesnet arasındaki açıklığı azalır ve taşıma kapasitesi artar. Aşağıdaki sayılar bir kilometre hat için doğrudan hesaplanmıştır.

Travers aralığı	Travers / km	Bağlantı takımı 2 × travers	Elastik klips 4 × travers	Not
50 cm	2.000 adet	4.000 takım	8.000 adet	Yüksek hızlı ve ağır yük hatları
55 cm	1.818 adet	3.636 takım	7.272 adet	Ana hat, yoğun trafik
60 cm	1.667 adet	3.334 takım	6.668 adet	Standart ana hat uygulaması
65 cm	1.538 adet	3.076 takım	6.152 adet	İkincil hatlar
70 cm	1.429 adet	2.858 takım	5.716 adet	Düşük hızlı, hafif yüklü hatlar

Her travers iki ray şeridini taşıdığı için bağlantı takımı sayısı travers sayısının iki katıdır. Elastik bağlantıda her oturma noktasında iki klips bulunur; bu da travers başına dört klips eder.

Kilometre Başına Hat Malzemesi

Standart 60 cm travers aralığı için ray tipine göre kaba malzeme listesi. Son sütun ray ağırlığına bağlantı takımı için yaklaşık %6 eklenmiş halidir; travers, balast ve makas malzemesi dahil değildir.

Ray tipi	Ray tonajı 2 × 1.000 m	Travers 60 cm aralık	Bağlantı takımı	Ray + bağlantı yaklaşık ton
33 E1	66,9 ton	1.667 adet	3.334 takım	71,0 ton
46 E2	92,5 ton	1.667 adet	3.334 takım	98,1 ton
49 E1	98,8 ton	1.667 adet	3.334 takım	104,7 ton
UIC49	98,9 ton	1.667 adet	3.334 takım	104,8 ton
50 E4	100,3 ton	1.667 adet	3.334 takım	106,4 ton
UIC 50	100,9 ton	1.667 adet	3.334 takım	107,0 ton
R50 ,P50	103,6 ton	1.667 adet	3.334 takım	109,8 ton
54 E4	108,6 ton	1.667 adet	3.334 takım	115,1 ton
UIC54	108,9 ton	1.667 adet	3.334 takım	115,4 ton
54 E1	109,5 ton	1.667 adet	3.334 takım	116,1 ton
60 E2	120,1 ton	1.667 adet	3.334 takım	127,3 ton
60 E1	120,4 ton	1.667 adet	3.334 takım	127,6 ton
UIC 60	120,7 ton	1.667 adet	3.334 takım	127,9 ton
59 R2	116,4 ton	1.667 adet	3.334 takım	123,4 ton

Ray Taşıma ve Depolama

Ray kendi ağırlığı altında kolayca eğilir. 25 metrelik bir 60E2 rayı 1,5 tonun üzerindedir ve tek noktadan kaldırıldığında kalıcı deformasyona uğrar; en az üç noktadan, tercihen traverslerle desteklenerek taşınmalıdır. Sahada istiflenirken aynı hizada ahşap takozlara oturtulur, doğrudan zemine bırakılmaz. Taban yüzeyinde oluşan pas hattın döşenmesini engellemez, ancak kaynak yapılacak uçlar temiz ve kuru tutulmalıdır.

Standartlar

Vignole rayları için temel standart EN 13674-1’dir; profil geometrisini, çelik kalitelerini, mekanik özellikleri ve kabul deneylerini tanımlar. Oluklu tramvay rayları EN 14811, vinç rayları DIN 536 kapsamındadır. Rus profilleri GOST R 51685 ile üretilir.

1 Ton Kaç Metre Eder? (Tonaj – Metraj Dönüşümü)

Sipariş tonajla verilir, saha metrajla çalışır. Aşağıdaki tablo her ölçü için bir tonun kaç metreye ve kaç adet 6 m boya karşılık geldiğini gösterir. Değerler sayfadaki kg/m ağırlıklarından türetilmiştir.

Profil	kg/m	1 ton = kaç metre	1 ton = kaç adet 6 m	1 adet 6 m ağırlığı
33 E1	33,47	30 m	5,0 adet	200,8 kg
46 E2	46,27	22 m	3,6 adet	277,6 kg
49 E1	49,39	20 m	3,4 adet	296,3 kg
UIC49	49,43	20 m	3,4 adet	296,6 kg
50 E4	50,17	20 m	3,3 adet	301,0 kg
UIC 50	50,46	20 m	3,3 adet	302,8 kg
R50 ,P50	51,80	19 m	3,2 adet	310,8 kg
54 E4	54,31	18 m	3,1 adet	325,9 kg
UIC54	54,43	18 m	3,1 adet	326,6 kg
54 E1	54,77	18 m	3,0 adet	328,6 kg
60 E2	60,03	17 m	2,8 adet	360,2 kg
60 E1	60,21	17 m	2,8 adet	361,3 kg
UIC 60	60,34	17 m	2,8 adet	362,0 kg
59 R2	58,20	17 m	2,9 adet	349,2 kg

Adet sayıları küsuratlıdır; gerçek sevkiyatta tam boy üzerinden yuvarlanır ve bağ (paket) adedine göre tamamlanır.

Nakliye Planı: 1 TIR Kaç Metre Ray Alır?

Standart tenteli TIR yaklaşık 24 ton yük taşır. Aşağıdaki tablo, sayfadaki kg/m ağırlıklarından yola çıkarak bir aracın kaç metre ve kaç boy taşıyabileceğini gösterir. Sipariş bölünürken nakliye maliyetini bu tablodan hesaplayabilirsiniz.

Ölçü	kg/m	1 TIR = kaç metre	1 TIR = kaç adet 6 m	1 TIR = kaç adet 12 m
54 E1	54,77	438 m	73 adet	36 adet
54 E4	54,31	442 m	73 adet	36 adet
59 R2	58,20	412 m	68 adet	34 adet
60 E1	60,21	399 m	66 adet	33 adet
60 E2	60,03	400 m	66 adet	33 adet
R50 ,P50	51,80	463 m	77 adet	38 adet
UIC 60	60,34	398 m	66 adet	33 adet
UIC54	54,43	441 m	73 adet	36 adet

Hacim sınırı ağırlık sınırından önce dolabilir: ince kesitli ürünlerde 24 tona ulaşmadan dorse dolar. 12 m boy yalnızca uzun dorse ile taşınır ve şehir içi teslimatta kısıt doğurur.

Sık Sorulan Sorular

1 metre tren rayı kaç kilo?

Ray tipine göre değişir. En yaygın tipler: 49E1 için 49,39 kg/m, 54E1 için 54,77 kg/m, 60E2 için 60,03 kg/m. Ray adındaki sayı zaten yaklaşık metre ağırlığını verir.

1 ton ray kaç metre eder?

60E2 rayda 16,7 metre, 54E1 rayda 18,3 metre, 49E1 rayda 20,2 metre. Ray inceldikçe aynı tonajdan daha fazla metre çıkar.

1 kilometre demiryolu için kaç ton ray gerekir?

Bir kilometre hatta iki şerit döşendiği için 2.000 metre ray hesaplanır. 60E2 ile yaklaşık 120 ton, 54E1 ile 110 ton, 49E1 ile 99 ton eder. Travers, bağlantı takımı ve balast bu rakama dahil değildir.

UIC60 ile 60E1 aynı ray mı?

Pratikte evet. UIC60 eski adlandırmadır, 60E1 ise EN 13674-1’deki karşılığıdır. Aynı ağırlık sınıfında birden fazla profil bulunabildiği için (60E1, 60E2) siparişte tam profil kodu belirtilmelidir.

Ray çeliği hangi kalitededir?

Yüksek karbonlu perlitik çeliktir. Standart kalite R260 (260 – 300 HB), aşınmanın yüksek olduğu kurplarda R350HT (350 – 390 HB) kullanılır. Karbon oranı yapı çeliğinin çok üzerindedir; bu yüzden kaynak özel prosedür ister.

Eski ray hurdası nasıl değerlendirilir?

Hattan çıkan ray, aşınma sınırının altındaysa ikincil hatlarda yeniden kullanılır. Kullanılamayacak durumdakiler hurda olarak ergitmeye gider; yüksek karbonlu olduğu için hurda sınıflandırmasında ayrı tutulur.

İlgili Sayfalar

Profil fiyatları

Hesaplama araçları